Het kabinet is van plan de AOW-leeftijd geleidelijk te verhogen van 65 naar 67 jaar. U heeft dat in de media kunnen horen of lezen. Dat plan maakt begrijpelijkerwijs veel los bij mensen. Daarom hebben staatssecretaris Klijnsma en ik kort voor de zomer via de website van ons ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid mensen hun mening gevraagd. De komende tijd gaan wij op onze site in op deze reacties. Een veelvoorkomende vraag in de reacties van mensen is: Waarom?

Omdat steeds meer mensen oud worden en we steeds ouder worden. Wij leven gemiddeld een kwart langer dan toen de AOW in 1957 werd ingevoerd. Dit is het gevolg van betere volksgezondheid, betere arbeidsveiligheid, meer welvaart; dat gaat nog steeds door. Nu leven we na ons 65^e jaar nog gemiddeld 19 jaar, in 2050 zal dat ongeveer 22 jaar zijn. Dat is prachtig.

Het is een van de grootste verbeteringen van de moderne tijd; dat we in welvaart oud worden. Maar dat heeft een prijs; dat is logisch. Als er steeds meer mensen, langer leven en niet werken, wordt de AOW steeds duurder. De AOW is geen spaargeld. Wie nu werkt, betaalt voor wie nu oud is en als wij oud zijn, dan betalen de jongeren die dan werken. Dus die jongeren moeten steeds meer gaan betalen als we langer leven. En er is nog een probleem. Er zijn steeds minder jongeren; de beroepsbevolking wordt steeds kleiner. Dus steeds minder mensen moeten steeds meer gaan betalen. Straks is het zo dat er voor iedere AOW'er nog maar twee werkenden zijn; nu zijn dat er nog vier en toen de AOW werd ingevoerd waren het er meer dan zes. Anders gezegd; de mensen die nu AOW genieten of binnenkort gaan genieten, maken steeds langer gebruik van de AOW en hebben zelf veel minder betaald omdat mensen toen korter leefden en er veel meer mensen betaalden voor een AOW'er.

Het gaat ook om meer dan de AOW. Het gaat eigenlijk om wat we de verzorgingsstaat noemen. Als het alleen maar om de AOW ging, zou je met financieel ‘kunst- en vliegwerk' de endjes misschien nog aan elkaar kunnen knopen. Maar de mensen die ouder worden hebben verzorging nodig en medische voorzieningen. En de mensen die voor ze moeten werken hebben ook meer opleiding, kinderopvang, sociale zekerheid en andere voorzieningen nodig. En zelfs als we alles zouden kunnen betalen, komen we straks gewoon handen te kort om de zorg te verlenen. Het is makkelijk om te roepen dat we de belastingen of premies dan maar moeten verhogen. Als we voor die oplossing kiezen, dan wil er straks helemaal niemand meer werken want dan gaat het grootste deel van het inkomen op aan belastingen en premies; van iedereen.

Is het dan onredelijk om van mensen in de toekomst te vragen om twee jaar langer te werken? Ik weet dat veel mensen zeggen dat zij zich oud voelen, versleten zijn en het wel welletjes vinden na veertig jaren werk. Dat gevoel bekruipt mij ook wel eens. Men schrijft mij dat mensen gewoon op zijn en dat langer werken niet kan. Maar het is wel zo dat bij onderzoek mensen zelf aangeven dat zij zich langer gezond voelen. De afgelopen jaren blijven mensen ook steeds langer werken. Het is opvallend dat mensen in landen om ons heen vaak ook langer blijken te werken en dat onze ouders en grootouders ook veel langer werkten; en toen was werk vaak nog vijftig jaren zwaar werk.

Sommige mensen schrijven mij of ik dat nou christelijk vind: om mensen langer te laten werken. Ik wens niemand toe om langer te werken dan hij echt kan. Maar dat kunnen we ons alleen permitteren als alle mensen die langer kunnen doorwerken dat ook doen. Anders kunnen we het echt niet betalen. En ja, dat vind ik christelijk, dat vind ik solidair; dat ieder die kan, ook langer doorwerkt om te zorgen dat wie echt niet kan, dat niet hoeft.

Het is niet leuk en mensen staan echt niet te trappelen, maar alles afwegende is het verhogen van de AOW-leeftijd naar 67 jaar een meer evenwichtige en aanvaardbare oplossing dan het steeds verder verhogen van de lasten van werkenden. Het versterkt het fundament van de verzorgingsstaat en schept meer toekomst. (zie ook mijn artikel in de Volkskrant van 9 mei van dit jaar).